Изградбата на барокниот објект на кејот на реката Вардар, спроти МНР, во кој е планирано да се смести Факултетот за драмски уметности – ФДУ започна во април 2012 година.
Освен на ФДУ во зградата ќе бидат и канцеларии на повеќе државни институции: Биро за судско вештачење, Агенција за планирање на просторот, Државен завод за индустриска сопственост, Национална агенција за европски образовни програми, Биро за регионален развој, Дирекција за технолошки и индустриски зони, Агенција за цивилна воздушна пловидба, Државен девизен инспекторат, Дирекција за спречување на перење пари, како и дел од Управата за јавни приходи.
Објектот од седум ката и поткровје е изграден во барок според идејното решение на архитектонското биро „Неимар инженеринг“.
За досегашниот дел од изградбата на овој објект се издвоени финансиски средства во висина преку 25,7 милиони евра.
[ https://skopje2014.prizma.birn.eu.com/mk/fakultet-za-dramski-umetnosti ]
02/03/2026
Каде исчезна мега дисплејот од зградата на СОЗР?


Мега ЛЕД-дисплејот што со години беше поставен на објектот познат како „Палата АСНОМ“, односно зградата што во јавноста се врзува со СОЗР и државни институции на адресата Пресвета Богородица бр. 3, повеќе не е видлив на фасадата. За неговото отстранување засега нема јавно објавено образложение од Владата или од Службата за општи и заеднички работи. На истата адреса и денес официјални контакт-податоци објавуваат Министерството за европски прашања (Кеј Пресвета Богородица бр. 3) и Министерството за животна средина и просторно планирање (Плоштад Пресвета Богородица бр. 3).
Податоците што остануваат во јавниот простор за овој дисплеј се фрагментарни и доаѓаат од стари објави и извештаи, а не од една јасна, централизирана документација лесно достапна за јавноста. Во ноември 2015 година, медиумски објави наведуваат дека СОЗР распишала оглас за изведба и конструкција за поставување ЛЕД-екран на Палата АСНОМ, со наведена сума од 37,8 милиони денари, односно околу 615.000 евра. Истата бројка е објавена и во тогашна вест на А1он.
Во март 2016 година, пак, стручниот портал Build објавува повисока бројка — над 40,2 милиони денари за набавка и поставување, при што во пребарувачкиот извадок се наведува и дека изведбата требало да ја врши „Бетон“ од Штип, а екранот бил набавен од „Сенсор“ од Скопје. Ова отвора прашање дали станува збор за различни фази, ревидирани трошоци или различна структура на договорите (набавка, конструкција, монтажа, изведба).
Дополнителен слој на информации доаѓа во 2017 година, кога тогашниот директор на СОЗР Пеце Мирчевски изјави дека претходната влада набавила два надворешни ЛЕД-екрани за речиси еден милион евра, при што за Палата АСНОМ бил наведен износ од 650.000 евра. Во истите изјави, пренесени од повеќе медиуми, се тврди дека двата договори биле со иста компанија и дека фактурите биле платени брзо, а документацијата била испратена до обвинителството.
Прашањето каде завршил дисплејот сега добива нова тежина и поради подоцнежната состојба на самиот објект. Во 2023 година, „Фактор“ објави дека Владата склучила договор за реконструкција на Палата АСНОМ во вредност од 405.684.000 денари со ДДВ (околу 5,7 милиони евра), при што во описот се наведуваат и рушење и демонтажа, покрај други градежни и инсталациски работи. Во истиот текст се потсетува и на пожарот од 2020 година, по кој дел од институциите се иселиле од објектот.
Тоа значи дека отстранувањето на дисплејот може да биде поврзано со реконструкцијата, со техничка неисправност, со безбедносни причини, со демонтажа по проект или со друга одлука на надлежните, но без официјален одговор ова останува само претпоставка. Во јавно достапните извори што ги прегледавме не се најде прецизно соопштение кога е демонтиран екранот, кој ја донел одлуката, ниту каде е сега опремата.
Редакцијата на Рацин.мк ги упати овие прашања до Владата: кога точно е отстранет ЛЕД-дисплејот од зградата на СОЗР/Палата АСНОМ; по чија одлука и врз основа на кој акт е извршена демонтажата; дали демонтажата е дел од договорот за реконструкција или е посебна набавка/услуга; во каква техничка состојба бил екранот пред отстранувањето; каде се наоѓа во моментов и дали е складиран, пренаменет, продаден или расходуван; колку чинела демонтажата и дали за тоа постои договор; како се евидентира екранот во сметководствената и имотната евиденција на државата; и дали Владата ќе ја објави целосната документација за набавката, одржувањето и отстранувањето.
[ https://racin.mk/vesti/kade-ischezna-mega-displejot-od-zgradata-na-sozr/ ]
ФАКУЛТЕТОТ ЗА ДРАМСКИ УМЕТНОСТИ ЗА ЕДЕН МЕСЕЦ ЌЕ МОЖЕ ДА СЕ ВСЕЛИ ВО НОВАТА ЗГРАДА ШТО ПОЧНА ДА СЕ ГРАДИ ВО 2012
Факултетот за драмски уметности (ФДУ) во Скопје уште не е вселен во објектот покрај кејот на реката Вардар во центарот на градот што, според документацијата, бил проектиран и изграден за неговите потреби, а денес во него се сместени државни институции. Деканот Владимир Павловски вели дека станува збор за долгогодишен процес, во кој Факултетот никогаш не се откажал од објектот, туку барал да се завршат специфичните работи неопходни за негово функционирање. ФДУ, кој се наоѓа во скопската Општина Карпош, во моментот е во очајна состојба поради дотраеноста на бараките кои се изградени по земјотресот со намена да бидат привремени објекти.
Директорот на Службата за општи и заедничи работи (СОЗР) Ивица Томовски за САКАМДАКАЖАМ.МК изјави дека ФДУ за еден месец ќе може да се пресели во дел од објектот кој ќе биде слободен за факултетот .
„Во оваа зграда сега се Државната комисија за спречување на корупцијтаа и Министерството за европски прашања. Министерството наскоро ќе се врати во зградата која беше опожарена, која за неколку дена ќе биде комплетно завршена. Со тоа ФДУ ќе може да ги користи просториите кои се за нив“, ни рече Томовски.
За изградба на барокната зграда во која ќе бидат сместени Факултетот за драмски уметности и десетина државни институции потрошени се околу 25 милиони евра. Зградата е на седум ката плус поткровје и почна да се гради во 2012.
Според Павловски, документацијата покажува дека од 2010 до 2017 биле спроведувани јавни набавки за изградба на објект означен како „административен објект – државни институции и Факултет за драмски уметности“. Тој посочува дека просторот бил проектиран според потребите на ФДУ и содржи театарска сала, простории за проби, телевизиско студио, мини кино-сала и други специјализирани простори што ги бара наставата по драмски уметности.
По промената на власта во 2017, тогашното раководство на ФДУ во повеќе наврати барало да се довршат специфичните елементи неопходни за користење на зградата – сценски мостови, акустика, портал на сцена, аудио-видео инсталации, сценско осветлување и физичко одвојување на кровната тераса, која според првичниот проект требало да биде летна сцена. Во 2018 Факултетот побарал и финансиски средства од Министерството за образование и наука (МОН) за опремување на новиот објект со мебел, сценска и аудиовизуелна опрема, при што бил предупреден дека зградата би можела да му биде предадена без потребната опрема и техника.
Павловски потсетува дека во 2019 тогашниот декан Лазар Секуловски испратил писмо до тогашниот премиер Зоран Заев, барајќи институционална помош за забрзување на процесот. Во писмото, како што наведува, било посочено дека тогашниот директор на Службата за општи и заеднички работи оценил дека квадратурата е преголема за ФДУ и дека кровната тераса би била пренаменета за угостителски објект, што Факултетот го оценил како нарушување на неговата автономија и на наставно-уметничкиот процес.
Во 2020, за време на ковид пандемијата, на состанок во Министерството за образование било образложено дека дел од државните институции имаат итна потреба од простор поради оштетувањето на нивните објекти, по што зградата почнала да се користи за нивно сместување, а во замена да се изгради нова зграда на сегашната локација на ФДУ. Денес во неа функционираат повеќе институции, меѓу кои Министерството за европски прашања, МИА и Државната комисија за спречување на корупцијата.
Павловски вели дека неодамна со продеканката Валентина Божиновска извршиле увид во објектот и констатирале дека тој е функционален, но не и целосно прилагоден за наставните потреби на ФДУ, бидејќи дел од специјализираната опрема сè уште недостасува.
„Објектот е практично завршен и јасно се гледа дека е проектиран за ваква институција. Голем дел од просторните решенија се реализирани токму според барањата на Факултетот“, вели Павловски.
Тој додава дека ФДУ денес не може правно да се всели во зградата, бидејќи во меѓувреме на Наставно научниот совет на ФДУ бил донесен став да се разгледува можноста за изградба на нов факултет на сегашната локација. Според него, таквиот проект никогаш не започнал, ниту биле решени основните урбанистички и имотно-правни предуслови.
„Според документацијата, Факултетот никогаш не барал да се откаже од објектот. Барал само да се довршат работите што биле неопходни за преселба. Имам личен став дека сме биле доведени во заблуда со ветувања дека ќе се гради нова зграда, а денес не постои ниту почетна фаза за таков проект“, вели Павловски.
Како дополнителен проблем тој ги посочува просторните услови во кои моментално работи ФДУ. Поради недостиг од простор, дел од професорите делат кабинети, не може да се зголеми бројот на студенти, ниту да се воведат нови студиски програми како дизајн на звук, анимација и современи мултимедијални студии.
Недостатокот од простор влијае и врз практичната настава. Павловски вели дека факултетот нема соодветни услови за складирање сценографија, костими и друга сценска опрема, која во моментов е распределена на повеќе различни локации со помош на други факултети. Деканот истакнува дека министерката за образование Весна Јаневска ја поддржува иницијативата ФДУ да го добие објектот за кој првично бил наменет.
Според него, најбрзото и најрационално решение е државните институции, по преселбата во нивните матични објекти, да ја ослободат зградата.
„Не гледам причина да се гради нова зграда ако веќе постои објект што е проектиран и изграден токму за потребите на Факултетот за драмски уметности. Со тоа ќе добие и Универзитетот и државата, бидејќи конечно ќе се создадат услови за развој на нови студиски програми и современо уметничко образование. Сакам да нагласам дека најголемиот број од државните успеси од областите на театар и филм се од поранешни студенти на ФДУ. Годинава нашата студентка Ева Костиќ од ФДУ/УКИМ доби престижна награда на Сараевски филмски фестивал Златно срце на Сараево за најдобра женска улога, за улогата во филмот ‘17‘ во режија на Косара Митиќ’“, вели деканот на ФДУ.




















