Стара скопска чаршија

19 мај 2020

СКОПСКАТА ЧАРШИЈА ОДАМНА ГО НЕМА ИЗГЛЕДОТ КАКО ПРЕД 500 ГОДИНИ, ТРАВЕРТИН СЕ ВАДИ, ТРАВЕРТИН СЕ СТАВА, ВЕЛАТ КОНЗЕРВАТОРИТЕ

Во средината на 19. век, српскиот политичар и историчар Стојан Новаковиќ ја опишал скопска Стара чаршија како „склоп тесни и криви улички со многу трговско-занаетчиски продавници и дуќани. Улиците биле покриени со штици, а дуќаните со ќепенци. Чаршијата е долга и има повеќе напречни улици, исто така покриени“. Подоцна улиците во Чаршијата се обложени со неправилни некршени камења или калдрма и формирани тротоари пред дуќаните.

Оваа слика или калдрмата од турско време одамна ја нема во скопската Стара чаршија. Од Националната устанва Конзерваторски центар – Скопје велат дека реакциите во јавноста дека се менува автентичноста на старото градско јадро откако минатиот месец почнаа градежни работи на улицата Битпазарска, се сосема неосновани и неиздржани.

„Не станува збор за поплочена улица од турскиот период стара 500 години. Колективната меморија на корисниците на Чаршијата ја препознава истата како Чаршија покриена со травертински плочи. Травертин се вади, травертин се поставува. Во минатото, во неколку наврати се вршеле градежни работи за менување на плочникот поради оштетување, но и поставување на комунална инфраструктура“, вели Коле Чапкановски, директор на Конзерваторскиот центар – Скопје.

Според податоците на Конзерваторскиот центар – Скопје, ликот на Чаршијата се менува во текот на 1970-тите и 1980-тите години, кога постепено и континуирано се вршела делумна ревитализација. Притоа, извршена е промена на постојната калдрма со травертински плочи, кои во зависност од периодот на поставување на некои улици биле со неправилни, а на некои со правилни форми. Притоа, природниот пад на улиците е заменет со нивелирање на одните површини и појава на скали на одредени места во Чаршијата.

„Со текот на времето, а за потребите на корисниците на Чаршијата извршено е поставување на целосна инфраструктура, водовод, канализација, електрична мрежа и телефонија, при што комплетно е деградирана подната подлога. Дополнителна деградација настанува секојдневно со одржувањето на наведената инфраструктура и отстранувањето на дефекти на истата. Друг сериозен проблем е моторниот сообраќај во скопската Стара чаршија, кој иако е со режим, сепак предизвикува оштетувања на одната површина во форма на напукнување, дробење и изместување на травертинските плочи“, објаснува Чапкановски.

Од Конзерваторскиот центар велат дека проектот, чија реализација е во тек, е регулиран по сите законски позитивни прописи. Издадено е одобрение од Управата за заштита на културното наследство, Општина Чаир до Конзерваторскиот центар доставила проект запазувајки ги сите регулативи и направена е стручна контрола на проектот од стручен тим на Конзерваторски центар – Скопје и извештајот е доставен со Управата.

„Видов многу текстови по однос на оваа тема. Заради низа инфраструктурни зафати, поставениот травертин беше во очајна состојба и се однесува на улица Битпазарска како главен транзитен коридор во скопската Стара чаршија. Второ, невозможно е да се постави истиот од причина што истиот е ваден со помош на механизација. Се работи за подна подлога т. е. улица која од архитектонска смисла е менлива категорија. Калдрмата е реконструирана во текот на 1980-тите години после земјотресот и тогаш е опфатена целата Скопска чаршија. Голем дел од уличките беа поплочени со коцка, а дел на земјена подлога со штици и даски. Битпазарска во добар дел беше несоодветно поплочена, а за тоа најдобар показател се извадениот речен камен со кој набрзина беше поплочена улицата како и несоодветна подлога заради посетата на Јосип Броз Тито на Скопје и Старата чаршија.“, вели Чапкановски.

Дуќанџиите на улицата Битпазарска велат дека уште одамна било потребно да се реконструира оваа улица, а тоа им било најавено дури и од минатиот градоначалник на Општина Чаир Изет Меџити.

„Камењата беа целосно уништени, дупки имаше на секој чекор. При најмал дожд се создаваа вирови. Овој дел од Чаршијата беше целосно уништен, другите улици беа реновирани, но оваа остана. Уште лани ние дуканџиите имавме состанок со градоначалникот Висар Ганиу, на кој ни најави дека ќе се одвиваат градежни работи“, ни рекоа дел од дуќанџиите во Чаршијата.

Проектот за реконструкција на улицата Битпазарска е финансиран од Светска банка, со грант од 600.000 евра.

„Градежните активности во скопската Стара чаршија не се во насока да се измени автентичноста на Чаршијата, туку да се замени оштетениот камен травертин со ист таков камен, да се задржи автентичноста и да се создадат подобри услови и за занаетчиите и за туристите, вели градоначалникот на Општина Чаир Висар Ганиу.

[ https://sdk.mk/index.php/sakam-zeleno/skopskata-charshija-odamna-go-nema-izgledot-kako-pred-500-godini-travertin-se-vadi-travertin-se-stava-velat-konzervatorite/ ]

10.02.2026

Искршени плочки и дупки по улицата, срамна глетка на влезот во Старата скопска чаршија

Овој дел територијално ѝ припаѓа на Општина Центар, но оттаму тврдат дека тоа не е нивна обврска, туку на Град Скопје, од каде што, пак, надлежноста ја префрлаат на Општината. Но, пред неколку години, Општина Чаир реставрираше дел од Чаршијата.

Старата скопска чаршија е една од најпосетените локации од туристите што доаѓаат во Скопје, кои во изминативе години се сѐ побројни. Но, она со што се соочува секој гостин во градот уште при влезот во Чаршијата, односно уште на просторот штом го помине плоштадот „Филип Втори“ е грда слика на целосна негрижа кон она што претставува историско и културно наследство на главниот град.

Искршени плочки, расклатени или извадени, па на места ставени какви што се нашле за да се пополнат дупките и да се избегнат вировите со кал и вода кога врне и комплетно запуштена инфраструктура што се чини како надлежните сосема да ја заборавиле. Нема ниту најава дали некој размислува да го уреди влезот во Чаршијата.

-Срамно е колку не се грижиме за ваков „бисер“ на Градот и колку лошо се претставуваме пред туристите. Чаршијата е дел од нашата историја, прекрасна е, а каков впечаток добиваат гостите уште пред да влезат во неа? – вели скопјанец што реагираше за оваа состојба во нашата редакција

Овој дел територијално ѝ припаѓа на Општина Центар, но дали е таа надлежна да преземе активности за реконструкција на плочникот, тешко е да се каже, затоа што оттаму тврдат дека тоа не е нивна обврска.

-Тоа е под надлежност на Град Скопје – кусо одговараат од Центар на прашањето дали планираат некаква реконструкција на плочникот на влезот од Старата чаршија.

На истото прашање упатено до Град Скопје, следува сличен одговор, односно упатуваат за сите прашања поврзани со влезот и уредувањето на Старата скопска чаршија, да се обратиме до „Општина Центар и Општина Чаир, кои се надлежни институции за ова подрачје“.

-Ве информираме дека влезот во Старата скопска чаршија не е во надлежност на Град Скопје. Ингеренциите на Градот завршуваат на просторот на плоштадот „Филип Втори“, по што управувањето и одржувањето на овој дел преминува во надлежност на општините – велат од Градот.

Но, оттаму тврдат дека Град Скопје ќе упати сугестија до надлежните општини за постапување во однос на овој проблем, со цел навремено и соодветно решавање на состојбата.

Старата скопска чаршија е прогласена за културно наследство од особено значење, поткатегорија големо значење, во 2008 година, што значи дека сите зафати на овој простор би требало да се спроведуваат во соработка со НУ „Конзерваторски центар“. Но и тие наскоро не планираат никаков зафат на влезот во Чаршијата.

Просторот што ве интересира делумно е во границите на Споменичката целина – Стара скопска чаршија, а поголем дел во границите на Контактната зона „Мост“. Во моментот не се планирани конкретни интервенции. Нема законска пречка потребните финансиски средства да бидат обезбедени од Градот Скопје или од Општината Центар – вели в.д. директорката на оваа Установа, Љиљана Китановска.

Есента 2020 година Општина Чаир со поддршка од Европската Унија и Светска банка преку проектот „Разубавување на Старата чаршија“ ја реставрираше улицата „Битпазарска“ и излозите на 39 дуќани, при што беа заменети прозорците и вратите на дуќаните, а беше реставрирана и калдрмата на улицата „Битпазарска“.

-Имајќи предвид дека фасадата и излозите на голем дел од дуќаните и на калдрмата беа застарени или заменети излозите на дуќаните со друг материјал со што се нарушуваше автентичната структура на Старата скопска чаршија, преку овој проект се потрудивме да реставрираме без притоа да уништиме ниту една точка од тоа што Старата скопска чаршија рефлектира од наследствен, културен или туристички аспект – истакна тогашниот градоначалник на Чаир, Висар Ганиу.

Реставрацијата и отстранувањето на плочките тогаш предизвика бурни реакции во јавноста дека се уништува автентичниот лик на Чаршијата, но од Владата посочија дека се запазени сите процедури за заштита на автентичноста според програмата на Националниот совет за ревитализација на Чаршијата како културно наследство од особено значење.
Оттаму објаснија и како се изведуваале зафатите на калдрмата.

-Сите градежни материјали што се користат за реконструкцијата на излозите на дуќаните и калдрмата во споменична целина „Стара скопска чаршија“ се автентични и одобрени од стручни лица од НУ Конзерваторски центар – Скопје и Управата за заштита на културно наследство – соопштија од Владата.

Експерти, пак, во изјава за медиуми апелираа во иднина какви било градежни зафати и реконструкции во Чаршијата да ги изведува Конзерваторскиот центар, а не да се реализираат според општински проекти.

Сепак, останува прашањето, како е можно пред пет години Општина Чаир да биде надлежна за обновување на дел од Чаршијата во рамките на нејзината територија, а Општина Центар сега да тврди дека нема таква надлежност.

[ https://www.slobodenpecat.mk/iskrsheni-plochki-i-dupki-po-ulicata-sramna-gletka-na-vlezot-vo-starata-skopska-charshija/ ]

ОПШТИНА ЧАИР ПОЧНА РЕКОНСТРУКЦИЈА НА СКОПСКАТА СТАРА ЧАРШИЈА, ЌЕ ЧИНИ 470.000 ЕВРА

Општина Чаир почна со реконструкција на скопската Стара чаршија, што ќе чини 470.000 евра. Како што соопштија од Општина Чаир, проектот опфаќа површина од 1.567 метри квадратни и предвидува реставрација на калдрмата со травертински камен, со што се зачувува историската автентичност на Чаршијата, како и целосна модернизација на подземната инфраструктура, вклучувајќи водовод, канализација, електрична мрежа и оптичка инфраструктура.

По повеќе од пет децении без сериозни интервенции, започнуваме вистинска трансформација на Старата чаршија. Ова е инвестиција што го враќа урбаното достоинство, функционалноста и живоста на овој историски простор“, рече градоначалникот Изет Меџити.

Интервенцијата вклучува и ново осветлување во традиционален стил, уредување на пешачките површини и поставување урбана опрема.

[ https://sdk.mk/index.php/dopisna-mrezha/opshtina-chair-pochna-rekonstruktsija-na-skopskata-stara-charshija-ke-chini-470-000-evra/ ]

ФОТО | Отстранети дивите тезги на влезот на Скопската чаршија

Синоќа службите на Град Скопје и на Општина Центар ги отстраниле тезгите и импровизираните продажни објекти на влезот во Старата скопска чаршија, од страната на Камениот мост.

На ова место имаше неколку штандови кои со години, ако не и децении, работеа непречено и го узурпираа шеталиштето кон Чаршијата, кое поради нив беше стеснето. Таму се продаваа разни сувенири, магнети, како и традиционална облека.

Ноќеска, медиуми и граѓани споделија видеа и фотографии на кои можеше да се види како група луѓе ги отстрануваат импровизираните продажни објекти.

Од Општина Центар потврдија дека продажните објекти, кои биле поставени незаконски, а нивните сопственици немале никаков договор со Општината, биле отстранети синоќа, а во акцијата учествувале општинските служби заедно со службите на Градот Скопје.

-Екипи на Општина Центар заедно со Градот Скопје вчеравечер заеднички, согласно Меморандумот за меѓуопштинска соработка, ги отстранија импровизираните објекти на влезот на Старата скопска чаршија. Тоа беа објекти кои немаа никаков договор со Општина Центар и беа бесправно изградени- изјавија од Општината за „Слободен печат“.

[ https://www.slobodenpecat.mk/foto-otstraneti-divite-tezgi-na-vlezot-na-skopskata-charshija/ ]